Zemin Etüd Raporu | Makale 16

Zemin Etüd Raporu

Laboratuvar ve arazi incelemesini kapsayan zemin etüdünden sonra, yapılan çalışmaları içeren detaylı bir zemin etüd raporu hazırlanmalıdır. Hazırlanan bu Zemin Etüd raporu (Zemin ve Temel Etüd raporu) 2019 Türkiye Bine Deprem Yönetmeliğine göre iki kısımdan oluşmaktadır. Bu kısımlar Veri raporu ve Geoteknik rapordur.

Zemin etüd raporunun hazırlanması için öncelikli olarak detaylı bir zemin etüdü planlaması, veri toplanması ve arazi, laboratuvar deneyleri yapılması gerekir. Yapılan bu çalışmalar neticesinde elde edilen verileri içeren Veri raporu ve statik, dinamik etkileri göz önüne alan, zemin profilinin oluşturulduğu, geoteknik tasarım parametrelerinin verildiği, temel tasarımına ilişkin bilgilerin sunulduğu Geoteknik rapor hazırlanır.

Zemin etüd raporunun nasıl hazırlanması gerektiğini içeren bu yazımda ilk olarak rapor hazırlanması için gerekli veri toplanmasını içeren ön çalışmaları açıklayıp, devamında veri raporu içeriği ve geoteknik rapor içeriğine değineceğim.

Zemin Etüd Raporu Ön Çalışmaları

2019 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine göre zemin etüd raporu hazırlanması için, yapılan ön araştırmalarda 2019 deprem yönetmeliği 16. bölüm 2.1.1 madddesi (“Yapı ve bileşenlerinin özellikleri, jeolojik yapı ve zemin birimlerinin özellikleri, civar yapıların durumu, yeraltı suyu durumu ve bölgesel deprem özellikleri dikkate alınarak planlanacak yeterli sayı ve derinlikte sondajlar ve/veya muayene çukurları açılacak, gerekli arazi deneyleri yapılacak, örselenmiş ve örselenmemiş örnekler alınarak laboratuvar deneyleri uygulanacaktır.”) dikkate alınmalıdır.

Bu kısımda ilk olarak görsel inceleme, muayene çukuru açılması, arazi deneyi yapılması, numune alınması ve laboratuvar deneylerini kapsayan veri toplaması yapılmalıdır (Şekil 1). Yapılan görsel inceleme topoğrafya, su kaynakları gibi yerel etkilerin belirlenmesi için yapılır. Muayene çukuru açılması ve arazi deneyleri zeminin düşey ve yatay dağılımını incelemek, zemin tabakaları hakkında bilgiler elde etmek için yapılır. Numune alınması ve laboratuvar deneyleri de zemin endeks özelliklerini de kapsayan zemin parametrelerini belirlemek amacıyla yapılır.

Zemin etüd raporu veri toplanması
Şekil 1. Veri toplanması

Zemin Etüd Raporunun hazırlanmasında yapılması gereken arazi ve laboratuvar deneyleri aşağıda verilmiştir.

  • Standart Penetrasyon (SPT) | Arazi Deneyi
  • Koni Penetrasyon (CPT) | Arazi Deneyi
  • Dinamik Sondalama | Arazi Deneyi
  • Dilatometre | Arazi Deneyi
  • Kanatlı Kesici (Vane) | Arazi Deneyi
  • Plaka Yükleme | Arazi Deneyi
  • Presiyometre | Arazi Deneyi
  • Kum konisi | Arazi Deneyi
  • Elek Analizi | Laboratuvar Deneyi
  • Hidrometre | Laboratuvar Deneyi
  • Kıvam Limitleri | Laboratuvar Deneyi
  • Serbest Basınç | Laboratuvar Deneyi
  • Üç Eksenli Basınç | Laboratuvar Deneyi
  • Ödometre | Laboratuvar Deneyi
  • Kesme Kutusu | Laboratuvar Deneyi
  • Piknometre |Laboratuvar Deneyi
  • Permeabilite | Laboratuvar Deneyi
Şekil 2. Arazi deneyleri
Şekil 3. Laboratuvar deneyleri

Yapılan bu arazi deneylerine ek olarak tabaka kalınlıkları ve tabaka özelliklerini belirlemek için jeofizik ölçümlerde yapılmaktadır. Yapılan bu jeofizik ölçümler :

  • Sismik yansıma ve sismik kırılma
  • Mikrotremör
  • Yüzey spektral analiz
  • Çok kanallı yüzey dalgası analizi
  • Elektrik Özdirenç
  • Yer altı radarı

Gerekli ön çalışma verileri elde edildikten sonra zemin etüd raporu kapsamında veri raporu ve geoteknik rapor hazırlanır.

Veri Raporu

Zemin araştırmaları kapsamında arazi ve laboratuvar ortamında elde edilmiş verileri içeren rapordur. Veri raporu yapılan çalışmanın amacını, imar bilgilerini, genel geolojik bilgilerini, çalışma alanı jeolojisini, açılan araştırma çukuru yerlerini, sondaj noktaları ve loglarını, arazi ve laboratuvardan elde edilen verileri, görselleri, grafik değerlerini (herhangi bir yorumlama olmadan, ham veriler) ve jeofizik ölçüm sonuçlarını içerir.

Zemin etüd raporunun veri raporu kısmı, bir önceki paragrafta da belirtildiği gibi yorumsuz direk sonuç içeren ve yapılan çalışmaları kapsayan bir rapordur. Veri Raporu içerik sıralaması:

  • Giriş
  • Jeoloji
  • Arazi Çalışmaları
  • Hidrojeoloji
  • İnceleme Alanı Mühendislik Jeolojisi
  • Jeolojik Profil
  • Laboratuvar Deneyleri
  • Sonuç ve Öneriler
  • Kullanılan Kaynaklar
  • Ekler şeklinde olabilmektedir.

Geoteknik Rapor

Geoteknik rapor, statik ve dinamik etkileri göz önüne alan, arazi zemin modelinin oluşturulduğu , geoteknik tasarım parametrelerinin verildiği, temel tasarımına ilişkin bilgilerin verildiği mühendislik analiz ve değerlendirmelerini içermektedir.

Geoteknik raporu veri raporundan ayıran en temel özellik yapı zemin ilişkisini incelemesi ve geoteknik tasarımına ilişkin bilgiler içermesidir. Geoteknik rapor içeriği:

  • Giriş
  • İnşaat Sahası Bilgileri
  • Yapı Bilgisi
  • Mevcut Zemin Araştırması
  • İdealize Zemin Profili
  • Geoteknik Tasarım Parametreleri
  • Depremsellik
  • Yapı-Zemin Etkileşimi (Temel tasarımı ve taşıma gücüne ilişkin bilgiler)
  • Zemin İyileştirme Yöntemi (Arazi de gerek duyulması durumunda)
  • İksa (Arazide gerek duyulması durumunda)
  • Genel değerlendirme
  • Kaynaklar
  • Ekler

Zemin etüd raporunun gerekli özen ve tertip gösterilerek hazırlanması bir çok olumsuz durumu önlemekte ve baştan önlem alınmasını sağlamaktadır.

Yazımı okuduğunuz için teşekkür ederim, temel mühendisliği ile ilgili diğer yazılarımda görüşmek üzere,

Sevgiyle Kalın 🙂

No Comments

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir