Petrol Krizi | 2

Petrol Krizi

1973 Petrol Krizi’nin Dünya Hegemonyası açısından etkilerini göz önünde bulundurabilmek için öncelikle krizi tanımamız gerekmektedir. Krizi tanımlamak gerekirse, Antonio Gramsci der ki “Eskinin öldüğü, ama yerine henüz yeninin doğmadığı andır”. Peki, 1973 Petrol Krizindeki eski olan şey neydi? Krizinin doğumuna sebep olan nedenler ve bu kriz sonucunda gelişmiş olan ülkeler ve gelişmekte olan ülkeler nasıl etkilenmiştir?

petrol krizi

1973 Petrol krizi birçok nedenlere dayandırılmaktır. Bunlar OPEC’in kuruluşu, 1973 Arap-İsrail Savaşı, üçüncü dünya ülke tehlikesi… Benim perspektifimden, 1960 yılında kurulmuş olan OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries)’in 1973 yılında aldığı kararlar krize neden olmuştur. Bu organizasyonun kurulma sebebi dünyada artan petrol rezervlerine karşı birlik bir şekilde hareket etmek.

Şeffaf bir yorum yapmak gerekirse Suudi Arabistan petrolü limit olmaksızın ihraç ediyor ve ülkede ki hatta dünyada petrol su fiyatını alıyor ve bir süre sonra petrol ihracatında sıkıntılar yaşanmaya başlıyor. En büyük ithalatçı ülkelerden olan ABD’nin desteği ile OPEC kurulur. OPEC üyeleri başta Suudi Arabistan olmak üzere İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Venezüella, Cezayir, Irak, Endonezya, Kuveyt, Libya, Nijerya ve Katar’dır. Araştırmalar doğrultusunda OPEC o döneme ait yüzde 79 olmak üzere dünyada ki petrol rezervlerine sahiptirler. Üye olmayan ülkelerde bulunmaktadır. Bu ülkeler ise Rusya, Norveç, Meksika, Umman ve Angola’dır.

OPEC yıllar geçse kurulumuna hizmet edememektedir. Çünkü bir yandan Trente Glorieuses gündemdedir. Trente Glorieuses, OECD (Organization for Economic Cooperation and Development), Türkiye dâhil üye olan 30 ülkeyi ve üye olmayan ülkeleri dâhil kalkınma hareketinden etkilemiştir. Diğer bir yandan ise gündemde üçüncü dünya ülkelerinin dünyada ki oluşturduğu tehdit, bu tehditlere örnek vermek gerekirse üçüncü dünya ülkesi de olsa gelişmiş ülkelerde meydana getirebilecekleri terörizm tehdidi. 1973 yılında OPEC, Viyana konferansında dünyada petrole yüzde 400 zam yaptığını açıklar. Ve 1973 Petrol krizi ortaya çıkar.

petrol krizi

Krizin ortaya çıkması sonucunda dünyada ki gelişmiş ülkeler dâhil olmak üzere gelişmekte olan ülkeler de etkilenmişlerdir. Birçok ülke başta Japonya ve İngiltere olmak üzere Suudi Arabistan’a karşı tavır aldılar. Suudi Arabistan’ında ambargo uyguladığı ülkeler vardı. Bunlardan bazıları İsrail ve Hollanda’ydı. Bu krizi fırsata çevirip A.B.D hükümeti İsrail ile ilişkilerini kuvvetlendirmiştir ve krizinden yara almamıştırlar.

OECD kapsamında Japonya, Fransa, Türkiye ve birçok ülke arasında Milletler Enerji Ajansı kurulup, ortak pazar adı altında kriz sürecinde birbirlerine destek olmuşlardır. Batı ülkelerinde ki durum ise Batı ülkelerinin birbirine verdiği destek ile sanayileşme devam etmiştir ve bu süreç içerisinde sanayi ürünlerinde de tıpkı petrol gibi fahiş artış meydana gelmiştir.

Suudi Arabistan pahalıya petrol ihraç ederken, Batı ülkelerinden sanayi ürünlerini pahalıya ithal etmiştir ve bu durumdan Suudi Arabistan ve Batı ülkeleri etkilenmemiştir. Fakat gelişmekte olan ülkeler durumlar ise farklı olmuştur. Örneğin orta doğuda terörizm artmıştır. Bunun yanında artan petrol ve sanayi ürününün ihracatı ile gelişmekte olan ülkelerde gelişimlerinde yavaşlamış hatta durmuştur. Detaylandırmak gerekirse her ne kadar petrol rezervleri ile dünyada zengin olması gereken Nijerya, kriz sonucunda gelişmekte iken batmıştır.

1973 OPEC’in Viyana’da aldığı kararlar doğrultusunda 1973 Petrol Krizi ortaya çıkmıştır. Bu kriz tüm dünyayı derinden etkilemiştir. Etkiler gelişmiş olan ülkeler gelişmesi doğrultusunda ilerlerken, gelişmekte olan bazı ülkeler birbirine tutunarak süreç içerisinde ekonomilerinin kalkınması yönünde pazarlar oluşturarak atlatırken kimi gelişmekte olan ülkeler gelişimini durdurmuş ve iç savaşa kadar sonuçlar gözletilmiştir.

Yazı içeriği İnşaat Mühendisliği öğrencisi Yavuz Selim DEMİREL tarafından hazırlanmıştır. Paylaşımı için kendisine teşekkür ederim. Yavuz Selim DEMİREL’e ait diğer yazı içeriklerine aşagıdaki linkler yardımı ile ulaşabilirsiniz.

Link : Oşinografi , Kıyı Mühendisliği

Yavuz Selim DEMİREL : Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Öğrencisi | JERICO-S3 TA araştırmacı olarak “Ifremer” firmasında görev almakta | SUT (Society for Underwater Technology) genç üyesiyi | demirel.yavuzselim06@gmail.com | Linkedin.com/in/yavuzselimdemirel

Kaynaklar :

  • Wikipedia | Petrol krizi- Link
  • www.pronk.com/wordpess/infographics

No Comments

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir